ศาลขงจื๊อ-สุสานตระกูลข่งและจวนที่พักตระกูลข่ง

      ศาลขงจื๊อ(孔庙)สุสานตระกูลข่ง(孔林)และจวนที่พักตระกูลข่ง(孔府)เรียกอีกชื่อหนึ่งว่า ‘ซานข่ง’(三孔)ตั้งอยู่ในเมืองชวีฟู่(曲阜)มณฑลซานตง(山东省)ทางภาคตะวันออกของจีน ถือเป็นสถานที่ที่รวมศาลบรรพบุรุษ สุสานและที่พักอาศัยของขงจื๊อ และลูกหลานตระกูลข่งรุ่นต่อๆ มาเข้าไว้ด้วยกัน มีเนื้อที่ทั้งหมดประมาณ 2,330 กว่าตร.กม. มีกลุ่มสิ่งปลูกสร้างขนาดใหญ่มากมายกว่าพันอาคาร

 

   ศาลขงจื๊อ อยู่ในเขตหนานเหมินของเมืองชวีฟู่ สร้างเมื่อ 478 ปีก่อน ค.ศ. เพื่อเป็นการระลึกถึงขงจื๊อ นักปรัชญา นักปกครองและนักการศึกษาผู้ยิ่งใหญ่ แรกเริ่มเป็นเพียงอาคารเล็กๆ ที่มี 3 ห้อง ต่อมาได้บูรณะเพิ่มเติมยุคแล้วยุคเล่า จนพัฒนามาเป็นกลุ่มสิ่งปลูกสร้างขนาดมหึมาที่มีอาคาร 100 กว่าหลัง มีห้อง 460 กว่าห้อง  กินเนื้อที่ประมาณ 95,000 ตร.ม. มีขนาดใหญ่เป็นรองเพียง ‘กู้กง’(故宫) หรือ ‘พระราชวังต้องห้าม’ เท่านั้น  โดยมีวิหารต้าเฉิง(大成殿)เป็นอาคารหลัก สูง 24.8 เมตร กว้าง 45.78 เมตร ลึก 24.89 เมตร ตรงระเบียงมีเสาโบราณรูปมังกร 28 ต้น เสาหินแต่ละต้นล้วนแกะสลักมาจากก้อนหินทั้งก้อน เสาหินสิบต้นใต้ระเบียงด้านหน้าใช้ศิลปะการแกะสลักนูนเป็นรูปมังกรคู่เริงระบำ ถือเป็นศิลปะการแกะสลักที่สวยสดงดงามเป็นอย่างมาก

   ส่วนตัวศาลขงจื๊อนั้น ถือเป็นแบบอย่างในการสร้างศาลขงจื๊อกว่า 2,000 แห่งทั่วโลก เล่ากันว่าในสมัยที่ขงจื๊อมีชีวิตอยู่นั้น ได้สอนหนังสือบรรดาลูกศิษย์ทั้งหลาย ณ ศาลขงจื๊อแห่งนี้ด้วย  ภายในศาลขงจื๊อนอกจากมีรูปปั้นแกะสลักแล้ว ยังมีภาพวาดและรูปแกะสลักหินในแต่ละยุคสมัยของจีนจำนวนมากมาย ซึ่งถือเป็นหลักฐานทางประวัติศาสตร์อันล้ำค่าที่เหมาะแก่การศึกษาเกี่ยวกับศิลปะ วัฒนธรรม เศรษฐกิจ และการเมืองการปกครองในสมัยสังคมศักดินา(封建社会)ของจีนได้เป็นอย่างดี 

   สุสานตระกูลข่ง เรียกอีกชื่อหนึ่งว่า ‘สุสานนักปราชญ์’(至圣林)ตั้งอยู่ห่างจากตัวเมืองชวีฟู่ไปทางเหนือประมาณหนึ่งกิโลเมตร เป็นสถานที่ที่ใช้ฝังศพของลูกหลานขงจื๊อตลอดระยะเวลา 2,500 ปี เท่าที่มีการบันทึกไว้มีจำนวนมากถึงแสนกว่าหลุมฝังศพ ภายในสุสานเป็นป่าไม้ มีต้นไม้นานาพันธุ์ มีแท่นบูชาบรรพบุรุษและป้ายแกะสลักหินตั้งแต่สมัยราชวงศ์ฮั่น(汉朝)จำนวน 4,000 กว่าแท่น 

   สุสานตระกูลข่งแห่งนี้เป็นสถานที่ที่มีการอนุรักษ์สืบทอดต่อกันมายาวนานหลายยุคหลายสมัย มีการอนุรักษ์ให้คงอยู่ในสภาพเดิม ถือเป็นสุสานบรรพบุรุษที่มีขนาดใหญ่และสมบูรณ์ที่สุดซึ่งหาได้ยากมากในปัจจุบัน

   จวนที่พักตระกูลข่ง เรียกอีกชื่อว่า ‘จวนเหยี่ยนเซิ่งกง ’ ตั้งอยู่ทางด้านตะวันออกของศาลขงจื๊อ เดิมเป็นเพียงบ้านพักของหลานชายผู้สืบสกุลสายตรงของขงจื๊อ และเป็นที่พักอาศัยของลูกหลานสกุลข่งรุ่นต่อๆ มา จนกระทั่งถึงรัชศกหงอู่ ปีที่ 10 แห่งราชวงศ์หมิง (明洪武十年  ค.ศ.1377) ได้สร้างจวนดังกล่าวขึ้น ณ สถานที่ที่เห็นในปัจจุบัน เพื่อรำลึกถึงคุณงามความดีของขงจื๊อ โดยใช้ชื่อของหลานผู้สืบสกุลข่งรุ่นที่ 46 เป็นชื่อจวน เรียกกันว่า ‘จวนเหยี่ยนเซิ่งกง’ ดังที่กล่าวมาแล้ว 

   จวนที่พักแห่งนี้สร้างตามแบบฉบับของบ้านชนชั้นสูงในสมัยสังคมศักดินาของจีน กินเนื้อที่ประมาณ 49,000 กว่าตร.ม. มีสิ่งปลูกสร้างลักษณะต่างๆ 480 กว่าหลัง โครงสร้างการจัดวางอาคารล้วนมีเอกลักษณ์เฉพาะตัว บริเวณส่วนหน้าของจวนที่พักตระกูลข่งแห่งนี้จัดเป็นสถานที่สำหรับติดต่องานราชการ โดยมีอาคารหลักใช้สำหรับเป็นที่รับพระราชโองการของฮ่องเต้ หรือจัดการเรื่องราวต่างๆ ภายในวงศ์ตระกูล บริเวณส่วนหลังของจวนใช้เป็นที่พักอาศัย มีสวนดอกไม้ที่ประดับตกแต่งอย่างสวยสดงดงาม 

สิ่งปลูกสร้างที่เป็นห้องโถงรับรองสร้างเหมือนที่ทำการของชนชั้นปกครองในสมัยราชวงศ์หมิงและชิง(明清时代,ศตวรรษที่ 14 – 19)ในจวนที่พักตระกูลข่งแห่งนี้ได้เก็บสะสมโบราณวัตถุที่มีคุณค่าทางประวัติศาสตร์อย่างสูงไว้มากมาย ไม่ว่าจะเป็นข้าวของเครื่องใช้ เสื้อผ้า เครื่องแต่งกาย รวมถึงแฟ้มคดีทางประวัติศาสตร์อันล้ำค่าจำนวนมาก 

   กลุ่มสิ่งปลูกสร้างในศาลขงจื๊อ สุสานตระกูลข่งและจวนที่พักตระกูลข่งนี้ ถือเป็นกลุ่มสิ่งปลูกสร้างที่รวบรวมเอาสุดยอดสิ่งก่อสร้างที่สำคัญในราชวงศ์ต่างๆ ไว้ด้วยกัน มีความงดงามทางศิลปะการก่อสร้างอย่างถึงที่สุด ขณะเดียวกันการออกแบบโครงสร้างอาคาร การวางผัง และการประดับตกแต่งอาคารล้วนสะท้อนให้เห็นถึงผลึกแห่งความคิดตามหลักปรัชญาขงจื๊อ(儒家思想)ได้เป็นอย่างดี ถือเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่อุดมสมบูรณ์ และมีชื่อเสียงไปทั่วโลก 

   นอกจากนี้ ต้นไม้โบราณจำนวน 17,000 กว่าต้นที่ขึ้นในบริเวณนี้  ก็เป็นหลักฐานยืนยันถึงประวัติศาสตร์การพัฒนาของ ‘ซานข่ง’ ได้เป็นอย่างดี   ‘ซานข่ง’ จึงได้รับการขึ้นทะเบียนให้เป็นมรดกโลกทางด้านวัฒนธรรมและธรรมชาติลำดับที่ 13 ของจีนเมื่อปลายปี ค.ศ.1994